Από το πρόβατο......στο υφαντό

Θεματική ενότητα: Λαογραφία- Παράδοση
Επιμέρους ενότητα: Από το πρόβατο....στο υφαντό

Στα πλαίσια της επεξεργασίας του θέματος που ανοίξαμε με τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου και σε συνέχεια των δραστηριοτήτων που αναπτύσσουμε με βάση την παραδοσιακή γωνιά που δημιουργήθηκε μέσα στην τάξη μας, σκεφτήκαμε να μιλήσουμε για το υφαντό και πώς δημιουργείται. 

Δραστηριότητα 1η: Στην ολομέλεια μιλάμε με τα παιδιά για το υφαντό. Τι σημαίνει; (υφαίνω- υφαντό). Από τι υλικό είναι φτιαγμένο; (μαλλί). Από που προέρχεται το μαλλί; Αν θυμούνται με τι είπαμε ότι επεξεργαζόμαστε το μαλλί (είχαμε μιλήσει για αυτά τα αντικείμενα όταν τα τοποθετούσαμε ένα ένα στη γωνιά π.χ. ανέμη-αδράχτι-ρόκα).

 Τοποθετούμε ένα υφαντό στο πάτωμα στη γωνιά της συζήτησης και πάνω του τοποθετούμε καρτέλες με εικόνες, ώστε να φανεί η χρονική ακολουθία- όλα τα βήματα δηλαδή που ακολουθούνται ώστε να φτάσουμε από το πρόβατο στο μαλλί. 

 

Αφού μιλήσουμε για τα βήματα αυτά, παρακολουθούμε σχετικά βίντεο στο youtube που δείχνουν το κούρεμα των προβάτων, το πλύσιμο του μαλλιού, τη βαφή του μαλλιού και πώς γίνεται η επεξεργασία του μαλλιού με τη ρόκα και το αδράχτι και πώς δουλεύει ο αργαλειός, ώστε να γίνει το υφαντό. 

Δραστηριότητα 2η: Η βαφή του μαλλιού (Φυσικές Επιστήμες- αναμείξεις -χρωματισμός νερού και υλικών)

Αποφασίζουμε να εργαστούμε και εμείς με ένα από αυτά τα στάδια στην τάξη μας. Έχουμε φέρει κομμάτια βαμβάκι για όλα τα παιδιά (που αναπαριστά το μαλλί στην προκειμένη διαδικασία) και αφού χρωματίσουμε το νερό μέσα σε διάφορα βαζάκια με πολλά διαφορετικά χρώματα με τη βοήθεια γκοφρέ (βυθίζουμε αρχικά ένα κομμάτι γκοφρέ χαρτί σε πλαστικά ποτήρια με νερό και  ανάλογα κάθε ποτήρι παίρνει το χρώμα του χαρτιού) και όταν πλέον το νερό έχει χρωματιστεί αφαιρούμε το χαρτί για να βουτήξει καθένας το δικό του κομμάτι μαλλί. Το αποτέλεσμα είναι εκπληκτικό και ενθουσιάζει τα παιδιά.

Δραστηριότητα 3η: Έκθεση με τα στάδια επεξεργασίας μαλλιού

 Εκθέτουμε τις δημιουργίες μας, καθώς και όλα τα αντικείμενα και τις εικόνες που αφορούν την επεξεργασία του μαλλιού, με τις οποίες δουλέψαμε στα προηγούμενα στάδια σε μια από τις γωνιές στο παραδοσιακό σπίτι, εγκαινιάζοντας ένα νέο χώρο, όπου τα παιδιά των άλλων τμημάτων του νηπιαγωγείου ή τα παιδιά του δημοτικού που θα μας επισκεφτούν σε λίγες μέρες να μπορούν να παρατηρήσουν οτιδήποτε αφορά αυτό το κομμάτι, την επεξεργασία του μαλλιού και πως δημιουργούνται τα υφαντά που υπάρχουν στην έκθεσή μας.

Την επόμενη μέρα......
Δραστηριότητα 4η: Ο μύθος της αράχνης
Η πιο καλή νοικοκυρά στην υφαντική παιδιά ξέρετε ποιά είναι; ....(Προβληματίζουμε τα παιδιά και κουβεντιάζουμε) Τελικά, αφού ακούμε και καταγράφουμε διάφορους συλλογισμούς, αναφέρουμε την "αράχνη" και δείχνουμε στον υπολογιστή σχετικό βίντεο για να δουν πώς η αράχνη "υφαίνει" και είναι η μαστόρισσα της φύσης που μας διδάσκει και εμάς την τέχνη της "υφαντικής".
Να μάθουμε παιδιά και μια ιστορία για την αράχνη; ένα μύθο;
Παρακολουθούμε στο "youtube" το βίντεο με το μύθο της αράχνης.

Δραστηριότητα 5η: Ο ιστός της αράχνης
Εκμεταλλευόμενοι μια "φιλονικία" των παιδιών που συνέβη σήμερα στην τάξη μας, προτείνουμε στα παιδιά να  ενώσουμε τις δυνάμεις μας, να συνεργαστούμε και να δούμε πως και εμείς μπορούμε να πλέξουμε τον δικό μας ιστό. Εξηγούμε το παιχνίδι. (Είναι το γνωστό παιχνίδι με το κουβάρι, που παίζουμε συνήθως στην αρχή της χρονιάς, ως παιχνίδι γνωριμίας). Τα παιδιά κάθονται σε κύκλο, το πρώτο παιδί πιάνει την άκρη του κουβαριού και την τυλίγει γύρω από το δάχτυλό του μια φορά, ξετυλίγει και δίνει το κουβάρι στον απέναντι φίλο του....και ούτω καθεξής και ένας ένας πιάνει το κουβάρι με τη σειρά του. Τονίζουμε όμως, ότι αυτός ο "ιστός", για να μας δένει και να μας ενώνει θα πρέπει κάθε ένας να βρίσκει κάτι θετικό να πει για το φίλο του. Και έτσι φτιάχνεται ένας μεγάλος ιστός....δυναττός και κυρίως γεμάτος από "αγάπη" και θετικά συναισθήματα.

 Δραστηριότητα 6η: Ο αργαλειός
Παρακολουθούμε βίντεο στο youtube σχετικά με τον αργαλειό και βρίσκουμε τραγούδι για τον αργαλειό (το γνωστό κρητικό τραγούδι), το οποίο μαθαίνουμε και αρέσει πολύ στα παιδιά. Το ακούμε και χτυπάμε παλαμάκια, κάνοντας κινήσεις με το ρυθμό και το μαθαίνουμε.

Δραστηριότητα 7η: Ένας αργαλειός στα μέτρα μας
Τα παιδιά δυσκολεύονταν να καταλάβουν πώς είναι ο αργαλειός, τί κάνει και "τι εργαλείο είναι αυτό;", όπως χαρακτηριστικά ρώτησε ο Μιχάλης. Έτσι, σκεφτήκαμε να δανειστούμε έναν αργαλειό, αφού δε μπορούσαμε να δούμε από κοντά έναν πραγματικό....έναν αργαλειό στα μέτρα μας. Τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να δουν από τι αποτελείται ένας αργαλειός και πώς περίπου δουλεύει για να φτιαχτεί ένα υφαντό.

(Ευχαριστούμε την κ. Φανή από το 2ο Νηπιαγωγείο Λεπτοκαρυάς που μας δάνεισε τον αργαλειό που είχε στο νηπιαγωγείο της για να το δούμε αυτή την εβδομάδα).

Δραστηριότητα 8η: Το υφαντό της ....αγάπης μας
Αφού είδαμε πώς δουλεύει ο αργαλειός αποφασίσαμε να φτιάξουμε ένα δικό μας υφαντό... όλοι μαζί με συνεργασία...που θα είναι και το αποτέλεσμα της δικής μας αγάπης και φιλίας...την οποία σφραγίσαμε νωρίτερα με τον "ιστό της φιλίας". Το υφαντό μας θα γίνει με χαρτόνι και πολύχρωμες λωρίδες χαρτί.  (Εξηγούμε παρακάτω τη διαδικασία βήμα βήμα, ώστε να μπορούν εάν θέλουν τα παιδιά να την επαναλάβουν και στο σπίτι με τη βοήθεια των γονιών).

Υλικά που θα χρειαστούμε: 1.ρευστή κόλλα, 2.μαλλί πλεξίματος (ό,τι χρώμα έχουμε), 3. 16 χρωματιστές λωρίδες χαρτί Α4, πλάτος 2εκ κατά προτίμηση διαφορετικού ή ιδιου χρώματος (όπως η κόκκινη στη φωτογραφία), 4. ψαλίδι, 5. κοπίδι, 6.χάρακας, 7. μολύβι, 8. ένα χαρτί Α3 κάνσον χρωματιστό (το αποτέλεσμα θα είναι πιο εντυπωσιακό εάν έχουμε μαύρο κάνσον ή άλλο σκόύρο χρώμα).

 

α. Σχεδιάζουμε με το μολύβι (απαλά για να μη φαίνετε μετά), στο χαρτί μας ένα πλαίσιο, σαν κορνίζα, αφήνοντας ένα περιθώριο ενός εκατοστού τριγύρω (εικόνα 1 και εικόνα 2)

εικόνα 2

εικόνα 1

εικόνα 3

 β. χωρίζουμε το πλαίσιο σε λωρίδες 2εκ τις οποίες σχεδιάζουμε απαλά με το μολύβι (εικόνα 3), ώστε πατώντας πάνω σε αυτές με τη βοήθεια ενός χάρακα και με το κοπίδι (εικόνα 4), να κάνουμε τόσα σχισίματα όσα και οι γραμμές (εικόνα 5)

εικόνα 4

εικόνα 5

γ. κόβουμε από χρωματιστά λεπτά χαρτιά Α4 λωρίδες 2εκ πάχους. Θα χρειαστούμε 16 λωρίδες περίπου. Τις περνάμε μετά ανάμεσα στα σχισίματα, εναλλάξ, μια πάνω, μια κάτω, όπως και η λογική του αργαλειού.

εικόνα 5

εικόνα 7

δ. κολλάμε τις άκρες που περισσεύουν πάνω στο χαρτόνι για να σταθεροποιηθεί και μετά προσθέτουμε εάν θέλουμε κρόσσια για να γίνει το χαλάκι μας κάπως έτσι: (εικόνα8)

Λαϊκό παραμύθι..στο νηπιαγωγείο

 ΛΑΙΚΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ

Το λαϊκό παραμύθι, είναι παραμύθι του λαού, παραμύθι που πηγάζει από τον απλό κόσμο με υποθέσεις που αντλούν από την καθημερινή τους ζωή. Δημιουργήθηκαν από τους παππούδες και τις γιαγιάδες χρόνια πριν και έζησαν στο πέρασμα του χρόνου με την προφορική αφήγηση, καθώς τα διηγούνταν η μια γενιά στην άλλη. Από στόμα σε στόμα άλλαζαν, προσέθεταν στοιχεία, αφαιρούσαν άλλα, και έτσι δημιουργούνται και οι διάφορες "παραλλαγές".

Στα πλαίσιο του αφιερώματος για την παγκόσμια ημέρα βιβλίου συνεχίζουμε τις δραστηριότητες με το βιβλίο, διαβάζοντας λαϊκά παραμύθια από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Θεματική Ενότητα: Λαϊκό Παραμύθι

Διαθεματική Σύνδεση: Λαϊκό Παραμύθι και Γλώσσα (λέξεις λαϊκές που σχετίζονται με διάφορα παραδοσιακά αντικείμενα.

Βασικός Σκοπός: Να γνωρίσουν τα παιδιά λαϊκά παραμύθια και τον πλούσιο κόσμο τους

Στόχοι: 

-Να μάθουν λέξεις "παλιές", ονόματα παραδοσιακών αντικειμένων και τη χρήση τους, έτσι όπως αυτά χρησιμοποιούνται και εντοπίζονται μέσα από τα παραμύθια.

-Να αναγνωρίζουν τα αντικείμενα αυτά στη γωνιά "παραδοσικαό σπίτι" που έχουμε δημιουργήσει στην τάξη μας.

Επιλέγουμε διάφορα παραμύθια από τη λαϊκή μας παράδοση και από κάθε παραμύθι, απομονώνουμε μια λέξη, ένα αντικείμενο, το οποίο εντοπίζουν τα παιδιά στην αφήγηση και δουλεύουμε με αυτό.

1. Ο Ματσιούλης (λαϊκό παραμύθι Θεσσαλίας- πηγή: Αναγνωστόπουλος, Β.Δ. Λαϊκά Παραμύθια για Μικρά Παιδιά, εκδ. Καστανιώτη)

 

-Διαβάζουμε το παραμύθι, κουβεντιάζουμε για αυτό και για την υπόθεση του.

-Εντοπίζουμε και καταγράφουμε λέξεις του παραμυθιού που μας έκαναν εντύπωση, γιατί δεν τις ακούμε συχνά στην καθημερινότητά μας σήμερα: πλάστης, γκλίτσα, σκάφη. (Τα παιδιά λένε και η νηπιαγωγός καταγράφει)

-Απομονώνουμε τη λέξη "γκλίτσα", βρίσκουμε εικόνες στον υπολογιστή, και μιλάμε για τη γκλίτσα και τη χρησιμότητά της.

-Δίνουμε ανοιχτό φύλλο εργασίας, όπου τα παιδιά καλούνται να ζωγραφίσουν μια "εικόνα" από την υπόθεση  του παραμυθιού που τους έκανε εντύπωση και να δουν την εικόνα της "γκλίτσας", να δοκιμάσουν να γράψουν τη λέξη στο χαρτί.

2. Ο Αυγερινός και η Πούλια (λαϊκό παραμύθι της Ζακύνθου) συναντάται με πολλές παραλλαγές.
Το παραμύθι μπορούμε να βρούμε στη διεύθυνση  http://www.poiein.gr/archives/20449/index.html
ή να το ακούσουμε στο youtube.

 - Διαβάζουμε το παραμύθι και απομονώνουμε τη λέξη "κόσκινο"
-Παρατηρούμε από κοντά το "κόσκινο" στην παραδοσιακή γωνιά της τάξης μας και μιλάμε για αυτό και τη χρησιμότητά του.
-Δίνουμε στα παιδιά φύλλο εργασίας, όπου γράφουμε τη λέξη "ΚΟΣΚΙΝΟ" και τον τίτλο του παραμυθιού

-Διαθεματική σύνδεση με αστρονομία- βλέπουμε το σχηματισμό των αστεριών, αλλιώς τις "πλειάδες" που ο κόσμος τις αποκαλεί απλά και λαϊκά "πούλια"

3. Η δουλευταρού η γυναίκα (λαϊκό παραμύθι των βλαχόφωνων)

Διαβάζουμε το παραμύθι στα παιδιά και ζητάμε στο τέλος να επικεντρωθούν σε λέξεις διαφορετικές, λέξεις λαϊκές που χρησιμοποιούσαν οι παλαιότεροι, οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας και δεν τις χρησιμοποιούμε πλέον το ίδιο συχνά ή τις έχουμε αντικαταστήσει με άλλες. Εύκολα πλέον, απαντούν τα περισσότερα με μια φωνή "τέντζερης", καθώς έχουν εξοικειωθεί με ανάλογες δραστηριότητες και στην προσέγγιση των προηγούμενων παραμυθιών.

Η ενότητα: "λαϊκό παραμύθι" συνεχίζεται και αυτή την εβδομάδα στο νηπιαγωγείο.
Θα δουλέψουμε μερικά ακόμη παραμύθια από τα βιβλία που παρουσιάζονται παρακάτω

 

 και θα κλείσουμε την ενότητα δημιουργώντας το δικό μας "λαϊκό παραμύθι" με εικόνες από τις λέξεις που έχουμε απομονώσει και με υφαντά (όπως και "τα ελληνάκια συναντούν τη γοργόνα").
Υλικό με δραστηριότητες των παιδιών θα αναρτηθεί τις επόμενες μέρες.